مقالات مشاوره ای
دوقلوها و چندقلوها
همچنین ببینید: مشاجره، رقابت میان خواهر و برادرها، خبرچینی
سؤال
«من و همسرم منتظر تولد دوقلو هستیم، اگرچه پزشک گفته ممکن است سه‌قلو باشند.
ما درمان‌های گران‌قیمت ناباروری را پشت سر گذاشته‌ایم و مدت زیادی منتظر مانده‌ایم، اما نمی‌توانستیم از این خوشحال‌تر باشیم.
هیچ‌کدام از ما قبلاً با دوقلوها زندگی یا کار نکرده‌ایم و حالا می‌خواهیم بدانیم آیا نکته خاصی درباره فرزندپروری آنها وجود دارد که باید در نظر بگیریم؟
هر توصیه‌ای خوشحالمان می‌کند.
همچنین این روزها تولد چندقلویی چقدر رایج است؟
به نظر می‌رسد ناگهان همه جا درباره آن صحبت می‌کنند.»
پاسخ
آیا می‌دانستید اکنون در ایالات متحده از هر ۲۵۰ تولد، یک تولد چندقلویی است؛ یعنی دوقلو، سه‌قلو یا تعداد بیشتری نوزاد؟
تولدهای چندقلویی طی سه دهه گذشته تقریباً ۶۵ درصد افزایش یافته است.
دلایل زیادی برای این افزایش وجود دارد؛ اما مهم‌ترین آنها پیشرفت در درمان‌های ناباروری و افزایش سن مادران هستند.
با افزایش سن زنان، احتمال داشتن چندقلوها دو برابر می‌شود و امروزه بسیاری از زنان تصمیم می‌گیرند اولین فرزند خود را در سن بالاتری به دنیا بیاورند.
با وجود شادی و هیجان تولد نوزاد، واقعیت این است که بزرگ کردن چندقلوها چالش‌های منحصربه‌فردی دارد؛ علاوه بر اینکه والدین احتمالاً نسبت به سایر والدین خسته‌تر و از نظر مالی تحت فشار بیشتری هستند.
از جمله پرسش‌های مهم این است:
چگونه به فرزندان خود کمک کنیم هویت فردی خود را شکل دهند؟
آیا دوقلوها باید در یک کلاس باشند؟
آیا باید دوستان یکسانی داشته باشند؟
در مورد تأخیرهای زبانی که پژوهش‌ها نشان داده‌اند در میان دوقلوها شایع است، چه باید کرد؟
در اینجا چند راهکار اثبات‌شده برای فرزندپروری چندقلوها آورده شده است.
اطلاعات کافی به دست آورید
اگرچه اصول اصلی فرزندپروری خوب برای همه کودکان یکسان است، اما پرورش چندقلوها مسائل خاص خود را دارد.
بنابراین ابتدا درباره چالش‌های ویژه‌ای که ممکن است با آنها روبه‌رو شوید، اطلاعات کسب کنید.
برخی از منابع پیشنهادی عبارت‌اند از:
Emotionally Healthy Twins: A New Philosophy for Parenting Two Unique
Children، نوشته جوآن فریدمن
It’s Twins! Parent-to-Parent Advice from Infancy Through Adolescence، نوشته سوزان هایم
Raising Twins After the First Year: Everything You Need to Know About Bringing Up Twins—From Toddlers to Preteens، نوشته کارن گاتسمن
Raising Multiple Birth Children: A Parents’ Survival Guide، نوشته بیل و شیلا لات
Twins 101، نوشته خانوان لی-باکلین
مجله Multiples، به نشانی www.multiplesmag.com
مجله TWINS، به نشانی
Children، نوشته جوآن فریدمن
It’s Twins! Parent-to-Parent Advice from Infancy Through Adolescence، نوشته سوزان هایم
Raising Twins After the First Year: Everything You Need to Know About Bringing Up Twins—From Toddlers to Preteens، نوشته کارن گاتسمن
Raising Multiple Birth Children: A Parents’ Survival Guide، نوشته بیل و شیلا لات
Twins 101، نوشته خانوان لی-باکلین
مجله Multiples، به نشانی www.multiplesmag.com
مجله TWINS، به نشانی
www.twinsmagazine.com
فردیت آنها را تشویق کنید
چندقلوها اغلب شبیه یکدیگر به نظر می‌رسند، شبیه هم رفتار می‌کنند و حتی ممکن است شبیه هم فکر کنند.
از آنجا که علایق، کلاس‌ها، گروه‌های پیشاهنگی، دوستان و حتی روز تولد مشترکی دارند، دیگران اغلب آنها را به شکل یک «بسته» و نه دو یا چند فرد جداگانه می‌بینند.
علاوه بر این، چون شباهت‌های زیادی با یکدیگر دارند، دائماً با هم مقایسه می‌شوند و این موضوع رقابت میان آنها را افزایش می‌دهد.
این کار می‌تواند آسیب بزرگی به رشد عاطفی آنها وارد کند.
بالاخره این کودکان نیز افرادی جدا و منحصربه‌فرد هستند و شایسته‌اند به‌عنوان افراد مستقل دیده شوند.
در اینجا شش عامل وجود دارد که فردیت آنها را تقویت و احتمال رقابت میان خواهر و برادرها را کاهش می‌دهد:
ظاهر متفاوت:
چندقلوهای هم‌جنس اغلب شبیه هم هستند، اما اینکه همیشه آنها را با یکدیگر اشتباه بگیرند می‌تواند باعث ایجاد کینه شود.
راه‌هایی پیدا کنید که ظاهر هر کودک کمی متفاوت باشد تا دیگران ــ و خود شما ــ بتوانند به‌راحتی آنها را از یکدیگر تشخیص دهند؛ مثلاً مدل مو، نوع کفش یا رنگ کوله‌پشتی متفاوت.
زمان فردبه‌فرد با والد:
راه‌هایی پیدا کنید که هر کودک زمان باکیفیتی را به‌تنهایی با شما بگذراند، حتی اگر فقط چند دقیقه باشد.مثلاً:
یک دقیقه هنگام خواب برای شنیدن دعای مخصوص هر کودک؛
یک دقیقه بیشتر سر میز شام تا هرکدام بتوانند درباره روز خود صحبت کنند؛
یا هر از گاهی یک ناهار، فیلم یا بازی با توپ فقط با یکی از کودکان.
زمان جدا از یکدیگر:
چندقلوها زمان بسیار زیادی را با یکدیگر می‌گذرانند و همین مسئله می‌تواند باعث ایجاد اصطکاک شود.
بنابراین راه‌هایی پیدا کنید که برای مدت کوتاهی از یکدیگر جدا باشند؛ مثلاً پیاده‌روی به پارک با خواهر یا برادر بزرگ‌تر، زمانی به‌تنهایی با مادربزرگ یا رفتن به اردو.
فعالیت‌های متفاوت:
والدین اغلب چندقلوها را در فعالیت‌ها یا تیم ورزشی یکسان ثبت‌نام می‌کنند و این ممکن است آنها را مجبور کند با یکدیگر رقابت کنند.
در عوض، آنها را تشویق کنید دست‌کم یک فعالیت جداگانه را امتحان کنند.
اگرچه این کار احتمالاً برنامه رفت‌وآمد شما را پیچیده‌تر می‌کند، اما مزایای آن بیشتر از دردسرهایش خواهد بود.
استعدادهای منحصربه‌فرد:
استعداد یا توانایی خاص هر کودک را پیدا کنید؛ آواز خواندن، کاراته، گیتار، رقص جاز یا هر چیز دیگری.
سپس فرصت‌های فردی برای پرورش استعداد هر کودک فراهم کنید تا هرکدام به خاطر توانایی خاص خودش شناخته شود.
دوستی‌های جداگانه:
چندقلوها اغلب دوستان مشترکی دارند، اما خطر این است که یکی از کودکان رابطه را کاملاً در اختیار خود بگیرد و کودک دیگر کنار گذاشته شود.
حداقل یک دوستی مستقل برای هر کودک را تقویت کنید و اجازه دهید هرکدام گاهی به‌تنهایی به مهمانی شبانه یا قرار بازی با دوست خود بروند.
چیزها را عادلانه کنید، نه لزوماً مساوی
در فرزندپروری تلاش نکنید همه چیز را با رفتار کاملاً یکسان با کودکان مساوی کنید.
این کار غیرممکن است!
در عوض، عادلانه رفتار کنید؛ یعنی با هر کودک به شکل منصفانه و متناسب با نیازهای فردی خودش رفتار کنید.
مثلاً قوانین کلی یکسان باشند، اما هر کودک جداگانه تربیت و تنبیه شود.
نکته:
وقتی فقط یکی از کودکان مسئول اتفاقی است، هرگز هر دو را با هم تنبیه نکنید.
زمان استفاده از کامپیوتر را برای هر دو مشخص کنید، اما اگر یکی برای انجام تکالیف به زمان بیشتری نیاز دارد، کودک دیگر باید بداند که مدرسه در اولویت است.
برای حمام و سرویس بهداشتی برنامه مشخص داشته باشید، اما اگر یکی از کودکان برنامه مهمی در پیش دارد، می‌توانند زمان‌هایشان را با یکدیگر عوض کنند.
برای هر دو کودک اسباب‌بازی‌های مشترک بخرید، اما مطمئن شوید هر کودک وسایل شخصی خودش را نیز دارد و هر وسیله به‌وضوح مشخص شده است که متعلق به چه کسی است.
همین موضوع درباره کتاب‌ها و لباس‌ها نیز صدق می‌کند.
با فرزندانتان صحبت کنید
چندقلوها زمان بیشتری را با یکدیگر می‌گذرانند و گاهی حتی یک زبان خصوصی برای خودشان ایجاد می‌کنند.
از آنجا که آنها به یکدیگر تکیه زیادی دارند، ممکن است زمان کمتری برای صحبت کردن با والدین داشته باشند و در نتیجه بیشتر در معرض تأخیرهای زبانی نسبت به کودکانی باشند که چندقلو نیستند.
این مسئله می‌تواند تأثیر منفی بر رشد زبانی، IQ و توانایی تحصیلی آنها داشته باشد.
گفت‌وگوی والد و کودک ــ به‌خصوص در سال‌های ابتدایی ــ تأثیر بسیار زیادی بر رشد زبانی کودکان دارد.
بنابراین در فعالیت‌های عادی روزمره، فرصت‌هایی برای صحبت کردن با فرزندانتان پیدا کنید.
برای آنها کتاب بخوانید و سعی کنید وعده‌های غذایی خانوادگی منظم داشته باشید؛ زیرا این وعده‌ها فرصت بسیار خوبی برای صحبت کردن و گوش دادن هستند.
درباره چیزهایی که در ذهنتان می‌گذرد با صدای بلند صحبت کنید؛ مثلاً فهرست کارهایتان، برنامه شام یا برنامه دیدار با مادرتان.
این کار باعث می‌شود کودکان گفت‌وگوی درونی شما را بشنوند.
همچنین می‌توانید دوستان و اعضای خانواده را به خانه دعوت کنید.
صرفاً حضور بزرگسالان بیشتر در اطراف کودکان، میزان مواجهه هر کودک با گفت‌وگو و زبان را افزایش خواهد داد.
شرایط کلاس درس را با دقت بررسی کنید
اگرچه می‌خواهید به هر خواهر و برادر کمک کنید فردیت خود را رشد دهد و تجربه‌های جداگانه داشته
باشد، این اصل فرزندپروری الزاماً درباره مدرسه صدق نمی‌کند.
در واقع، تمام پژوهش‌های مربوط به رشد دوقلوها در بیست سال گذشته نشان داده‌اند که دوقلوهایی که اجازه دارند در دوره پیش‌دبستانی و تا زمانی که خودشان بخواهند در سال‌های ابتدایی دبستان کنار هم باشند، از نظر تحصیلی و اجتماعی سازگاری بسیار بهتری نسبت به دوقلوهایی دارند که به‌طور خودسرانه از یکدیگر جدا می‌شوند.
وقتی سازگاری با مدرسه اتفاق افتاد، جدایی در پایه‌های بالاتر معمولاً به‌صورت طبیعی و آسان اتفاق می‌افتد.
البته خودتان تصمیم بگیرید چه چیزی برای فرزندانتان بهتر است، اما حتماً از نتایج پژوهش‌ها آگاه باشید.
نکات تحصیلی دیگری نیز وجود دارد:
مراقب اختلالات یادگیری باشید
برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند دوقلوها، به‌خصوص دوقلوهای پسر، بیشتر در معرض اختلالات یادگیری قرار دارند.
در دوقلوهای غیرهمسان، احتمال مشترک بودن اختلال یادگیری حدود ۴۰ درصد و در دوقلوهای همسان حدود ۶۸ درصد گزارش شده است.
هوشیار باشید و اگر مشکلات تحصیلی وجود دارد، بررسی و ارزیابی یک یا هر دو کودک از نظر اختلالات یادگیری را در نظر بگیرید.
برچسب نزنید
به هیچ وجه یکی از کودکان را «باهوش‌تر» یا «دانش‌آموز ما» خطاب نکنید.
مراقب رقابت باشید
اگر متوجه شدید فرزندانتان از نظر تحصیلی در برابر یکدیگر قرار گرفته‌اند و یکی از آنها موفق‌تر از دیگری است، آنها را به کلاس‌ها یا تیم‌های متفاوت منتقل کنید.
اجازه دهید خودشان انتخاب کنند
دوره راهنمایی انتخاب‌ها و معلمان بیشتری در اختیار کودکان قرار می‌دهد.
اگر تا آن زمان چندقلوها را از هم جدا نکرده‌اید، ممکن است اکنون زمان مناسبی باشد که آنها را در کلاس‌های متفاوت قرار دهید.
این سنی است که فشار همسالان و رقابت به‌شدت افزایش می‌یابد؛ بنابراین جدا کردن آنها ممکن است برای عزت‌نفسشان بهتر باشد.
از خود کودکان بپرسید که فکر می‌کنند چه چیزی برایشان بهتر است.
مراقب خودتان باشید
داشتن چند کودک ممکن است لذت شما را دو برابر کند، اما استرس شما را هم دو برابر می‌کند.
برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند استرس اضافی ناشی از انجام چند کار به‌طور هم‌زمان می‌تواند نه‌تنها به خود شما، بلکه به رابطه زناشویی‌تان نیز فشار وارد کند.
در اینجا چند راه برای کاهش این فشار وجود دارد:
به گروه مادران چندقلوها بپیوندید
والدین دیگری را که چندقلو دارند، چه به‌صورت آنلاین و چه در جامعه محل زندگی خود، پیدا کنید و از آنها مشورت بگیرید.
می‌توانید به سازمان‌هایی مانند National Organization of Mothers of Twins Clubs به نشانی www.nomotc.org یا Multiple Births
Canada به نشانی www.multiplebirthscanada.org بپیوندید.
برای رابطه دونفره‌تان زمان ایجاد کنید
گذراندن زمان با همسرتان و دور از کودکان یک ضرورت است.
پیاده‌روی کوتاه داشته باشید، پرستار کودک بگیرید تا بتوانید با هم به سینما بروید، به باشگاه ورزشی بروید یا با هم دوچرخه‌سواری کنید.
این فعالیت‌ها لزوماً نباید حتی یک سنت هزینه داشته باشند.
راه‌هایی برای آرام شدن پیدا کنید
ببینید چه چیزی به شما کمک می‌کند تعادل خود را حفظ کنید و آرام بمانید؛ مثلاً حمام آب گرم، گوش دادن به موتسارت، صحبت کردن با دوستتان یا انجام
تمرین‌های ورزشی مورد علاقه‌تان.
این کار را وارد برنامه روزانه خود کنید.
ممکن است فقط ده دقیقه در روز کافی باشد، اما همین ده دقیقه می‌تواند به شما کمک کند از عهده چالش‌های فرزندپروری چندقلوها برآیید.
یک مقاله تأثیرگذار و بسیار پربازدید، داستان دوقلوهایی را توصیف کرده بود که زودتر از موعد به دنیا آمده بودند و در دستگاه‌های انکوباتور جداگانه قرار گرفته بودند.
مدتی بعد، یکی از دوقلوها با وضعیت بسیار دشواری روبه‌رو شد و تلاش برای نجات او نتیجه‌ای نداشت.
یک پرستار بخش نوزادان که نگران وضعیت او بود تصمیم گرفت دو نوزاد را در یک انکوباتور کنار یکدیگر قرار دهد.
سپس با شگفتی مشاهده کرد که دوقلوی سالم خودش را به خواهر بیمار نزدیک کرد و بازوی کوچکش را دور خواهرش گذاشت.
در عرض چند دقیقه، میزان اکسیژن خون دوقلوی بیمار تثبیت شد و او بهبود پیدا کرد.
هیچ چیز دیگری که تا امروز دیده‌ام، به این اندازه پیوند فوق‌العاده میان چندقلوها را توصیف نمی‌کند.
به یاد داشته باشید که صرف‌نظر از پیچیدگی‌ها و چالش‌های خاص، شما در حال پرورش رابطه‌ای بسیار منحصربه‌فرد هستید.
از آن لذت ببرید!
