مقالات مشاوره ای
رقابت میان خواهر و برادرها
همچنین ببینید: عصبانی، مشاجره، رئیس‌مآب، قربانی زورگویی، زورگویی، فرزند وسط، نوزاد جدید، فرزند بزرگ‌تر، فشار همسالان، مسخره شدن، فرزند کوچک‌تر
مشکل
علائم هشداردهنده
- حرف‌ها و رفتارهای خصمانه و دعواگونه میان خواهر و برادرها
- کینه و رقابت
- اصطکاک و درگیری مداوم یا شدید و احساسات جریحه‌دارشده
- از بین رفتن آرامش خانواده به دلیل مشاجره دائمی میان خواهر و برادرها
تغییری که باید به‌دنبال آن باشیم
فرزندان شما یاد می‌گیرند بیشتر قدر یکدیگر را بدانند و کمتر با هم درگیر شوند؛ آنها با یادگیری عادت‌هایی که به آنها کمک می‌کند با یکدیگر کنار بیایند، نگرانی‌های خود را مطرح کنند و تعارض‌هایشان را به شکل مسالمت‌آمیز حل کنند، رابطه بهتری خواهند داشت.
سؤال
بچه‌های من دائماً با هم جر و بحث می‌کنند، اما هر وقت سعی می‌کنم کمکشان کنم، شکایت می‌کنند که من عادل نیستم و مرا متهم می‌کنند که طرف خواهر یا برادر دیگر را می‌گیرم.
من هر کاری می‌کنم بازنده‌ام!
چطور می‌توانم به آنها کمک کنم با هم کنار بیایند؟»
پاسخ
سعی نکنید دیوانه‌وار تلاش کنید همه چیز میان خواهر و برادرها کاملاً مساوی باشد؛ این کار غیرممکن است!
همچنین انتظار غیرواقع‌بینانه برای اینکه آنها همیشه با هم هماهنگ باشند نداشته باشید؛ ناراحتی و دلخوری میان خواهر و برادرها اجتناب‌ناپذیر و گاهی غیرقابل‌پیشگیری است.
واقعیت این است که فرزندان شما مجبور نیستند یکدیگر را دوست داشته باشند یا حتی هر دقیقه از روز با هم کنار بیایند.
اما آنها باید به احساسات یکدیگر احترام بگذارند و نسبت به نیاز کل خانواده به همدلی و ثبات، ملاحظه و توجه داشته باشند.
اگر روی این اصل تأکید کنید، احتمال اینکه آنها با یکدیگر کنار بیایند بیشتر خواهد شد.
بالاخره معیارهای هر رابطه سالم و قدرتمندی، همدلی و احترام هستند.
چرا باید تغییر ایجاد کنیم؟
«مامان! جیکوب داره به من دست می‌زنه!»
«نمی‌شه جنیفر رو بدیم به یکی دیگه؟»
از برادرم متنفرم!»
«چرا سارا نمی‌تونه دوستان خودش رو پیدا کنه؟»
اینها صداهای شیرین و دلنشین خواهر و برادرهایی هستند که تلاش می‌کنند با هم کنار بیایند!
بیشتر ما رؤیای این را داریم که فرزندانمان بهترین دوستان دنیا برای یکدیگر باشند، اما وقتی کودکان زیر یک سقف زندگی می‌کنند، مقداری جر و بحث و دعوا تقریباً اجتناب‌ناپذیر است.
هرچه فاصله سنی فرزندان کمتر باشد، احتمال دعوا و اختلاف میان آنها بیشتر است.
به خاطر داشته باشید که پژوهش‌ها نشان می‌دهند کودکان تقریباً یک‌سوم زمان آزاد خود را با خواهر و برادرهایشان می‌گذرانند؛ یعنی بیشتر از زمانی که با والدین، معلمان یا دوستان خود سپری می‌کنند.
اگرچه نمی‌توانید کودکان را مجبور کنید یکدیگر را دوست داشته باشند، راه‌هایی وجود دارد که می‌تواند
از برخی درگیری‌ها جلوگیری کند.
همچنین می‌توانید مهارت‌هایی به آنها آموزش دهید که حسادت را کاهش دهد و باعث شود بیشتر قدر یکدیگر را بدانند؛ در نتیجه احتمال اینکه بهتر با هم کنار بیایند بیشتر می‌شود و شاید حتی یاد بگیرند که واقعاً یکدیگر را دوست داشته باشند.
نشانه‌ها و علائم
همه خواهر و برادرها هر از گاهی با یکدیگر جر و بحث می‌کنند، اما نشانه‌های زیر نشان می‌دهند که رقابت و درگیری آنها به کمک و مداخله بیشتری نیاز دارد:
تشدید مشاجره‌ها
ناسزا گفتن، فریاد زدن یا رفتارهای پرخاشگرانه مانند زدن، لگد زدن یا مشت زدن در حال شدیدتر شدن است و دیگر نمی‌توانید آنها را بدون نظارت کنار یکدیگر تنها بگذارید.
افزایش خصومت
خواهر و برادرها وسایل یکدیگر یا روابط یکدیگر را خراب می‌کنند.
بدتر شدن وضعیت عاطفی
یکی از خواهر و برادرها یا هر دوی آنها احساس می‌کنند کمتر دوست داشته می‌شوند یا والدین دیگری را ترجیح می‌دهند.
عزت‌نفس و احساس تعلق آنها به خانواده نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.
از بین رفتن آرامش خانواده
با وجود تمام تلاش‌های شما، رابطه میان خواهر و برادرها همچنان پرتنش است یا رقابت آنها در حال شدیدتر شدن است و این درگیری بر شادی و ثبات خانواده تأثیر گذاشته است.
خبرهای جدید
دانشگاه کالیفرنیا در دیویس
کاترین کانگر، جامعه‌شناس خانواده در دانشگاه کالیفرنیا در دیویس، به خانه ۳۸۴ نوجوان و خواهر و برادرهای آنها رفت و طی سه سال، سه بار تعامل آنها را به‌عنوان یک خانواده بررسی کرد.
او همچنین از اعضای خانواده هنگام تلاش برای حل تعارض‌های نمونه فیلم‌برداری کرد.
سپس به این نتیجه رسید که ۶۵ درصد مادران و ۷۰ درصد پدران، علاقه و ترجیح مشخصی نسبت به یکی از فرزندان خود نشان می‌دادند.
در بیشتر موارد، فرزند مورد علاقه، فرزند بزرگ‌تر بود.
جالب‌تر اینکه خود کودکان نیز می‌توانستند تشخیص دهند کدام فرزند مورد علاقه والدین است.
اگرچه کودکانی که مورد ترجیح نبودند تلاش می‌کردند وانمود کنند این موضوع اهمیت زیادی ندارد، اما در واقع غمگین‌تر بودند و به نوعی احساس می‌کردند ارزش کمتری دارند.
مراقب باشید:
کودکان احساسات و ترجیحات والدین را متوجه می‌شوند؛ به‌خصوص زمانی که پای انتخاب فرزند مورد علاقه در میان باشد.
این موضوع می‌تواند باعث ایجاد کینه‌ای شود که سال‌ها و حتی تمام عمر باقی بماند.
راه‌حل
گام اول: مداخله زودهنگام
دلیل را پیدا کنید
در اینجا برخی از دلایل رایج رقابت و درگیری میان خواهر و برادرها آورده شده است.
مواردی را که ممکن است درباره خانواده شما صدق کند مشخص کنید و سپس ببینید آیا راه‌حل ساده‌ای برای آنها وجود دارد یا نه:
- خلق‌وخو، شخصیت، توانایی‌ها، اولویت‌ها و سبک رفتاری فرزندان شما بسیار متفاوت است.
- خواهر و برادرها والدین متفاوتی دارند؛ یعنی خانواده شما ترکیبی است.
- به خواهر و برادرها فرصت داده نمی‌شود احساس نارضایتی خود را بیان کنند و در نتیجه خصومت به‌تدریج افزایش پیدا می‌کند.
- خواهر و برادرها اجازه ندارند علایق فردی خود را
دنبال کنند یا حریم خصوصی داشته باشند و زمانی برای تنهایی و ایجاد روابط مستقل ندارند.
- مشکلات مالی، اختلافات زناشویی، بیماری یا تجربه‌های آسیب‌زا باعث تنش در روابط خانوادگی شده‌اند.
- خواهر و برادرها واژگان، مهارت‌ها یا بلوغ کافی برای حل مشکلات و بیان نگرانی‌های خود ندارند.
- خواهر و برادرها در حال تقلید از رفتار بزرگسالان هستند؛ مثلاً شما با همسرتان، خواهر یا برادر خود یا مادرتان یا رئیس‌تان دعوا می‌کنید.
- یکی از خواهر و برادرها نیازهای ویژه دارد یا بیش از حد پرخاشگر یا تکانشی است.
عامل محرک را شناسایی کنید
سعی کنید یک درگیری میان خواهر و برادرها را بدون اینکه متوجه حضور شما باشند مشاهده کنید.
به رفتارهای آنها پیش از شروع دعوا دقت کنید.
چه رفتارهایی از طرف یکی یا هر دو کودک باعث تشدید وضعیت می‌شود؟
مثلاً:
- توهین کردن
- زدن
- ناسزا گفتن
- گاز گرفتن
موضوعات رایج دعوا چیست؟
مثلاً آیا هر دو کودک می‌خواهند هم‌زمان با یک وسیله بازی کنند یا از کامپیوتر استفاده کنند؟
آیا هرکدام می‌خواهند برنامه تلویزیونی متفاوتی تماشا کنند؟
آیا راه‌حلی وجود دارد که بتوانید اجرا کنید تا مشکل کاهش پیدا کند یا از آن جلوگیری شود؟
برای مثال:
- خرید دو وسیله مشابه
- تنظیم برنامه استفاده از کامپیوتر
- آموزش مهارتی که بتواند پیش از شدید شدن اختلاف، آن را خنثی کند
وقتی درگیری شروع شد، شما چگونه واکنش نشان دادید و فرزندانتان در برابر واکنش شما چه کردند؟
آیا واکنش شما باعث شدیدتر شدن، کاهش یا خنثی شدن درگیری شد؟
آیا یک راه‌حل ساده وجود دارد که بتوانید اجرا کنید تا احتمال تکرار همین مشکل در آینده کمتر شود؟
واقع‌بینانه خودتان را بررسی کنید
آیا ممکن است در حال طرفداری از یکی از فرزندان باشید یا فشار زیادی بر یکی از آنها وارد کنید؟
با خودتان صادق باشید.
آیا:
- از یکی از فرزندان انتظار بیشتری دارید؟
- به یکی از آنها توجه بیشتری می‌کنید؟
- طرف یکی را می‌گیرید؟
- بیشتر به حرف یکی گوش می‌دهید یا از ابتدا فرض می‌کنید حق با اوست؟
- فرزندانتان را جلوی یکدیگر با هم مقایسه می‌کنید؟
- با توجه بیشتر به یکی از آنها در درس، ورزش یا محبوبیت، رقابت میانشان را تشویق می‌کنید؟
- به سرگرمی‌ها، دوستان، مدرسه و علایق هر کودک به یک اندازه توجه می‌کنید؟
- مسئولیت‌های خانه، پاداش‌ها و فرصت‌ها را عادلانه تقسیم می‌کنید؟
- وقتی هرکدام از فرزندانتان را می‌بینید، با همان شدت خوشحال و هیجان‌زده می‌شوید؟
زمان بگذارید و فهرستی از چیزهایی که در هر کودک بیشتر دوست دارید و چیزهایی که کمتر دوست دارید بنویسید.
اگر فهرست شما به شکل محسوسی به نفع یکی از کودکان متمایل باشد، ممکن است نشانه وجود یک مشکل بالقوه باشد.
آیا لازم است واکنش خود را تغییر دهید؟
چگونه؟
رقابت میان خواهر و برادرها را کاهش دهید
مراقب موقعیت‌های روزمره‌ای باشید که ممکن است فرزندانتان را ناخواسته در برابر یکدیگر قرار دهند و آنها را به رقیب تبدیل کنند.
در اینجا چند مورد وجود دارد که باید از آنها اجتناب کنید، زیرا می‌توانند باعث ایجاد کینه شوند:
هرگز مقایسه نکنید
نگویید:چرا نمی‌تونی مثل برادرت ضربه بزنی؟»
ممکن است کودک به این نتیجه برسد که از نگاه والدینش از خواهر یا برادرش ضعیف‌تر و کم‌ارزش‌تر است.
یا نگویید:خواهرت وقتی هم‌سن تو بود، همیشه همه نمره‌هاش عالی بود.»
از برچسب زدن خودداری کنید
این قانون فرزندپروری را رعایت کنید:
مگر اینکه یک برچسب یا لقب محترمانه باشد یا باعث تقویت و رشد کودک شود، از آن استفاده نکنید.
برچسب‌هایی مانند:
«دست‌وپاچلفتی»،
کندذهن»،
«چاقالو»
ممکن است به پیشگویی خودمحقق‌شونده تبدیل شوند؛ یعنی کودک کم‌کم مطابق همان برچسب رفتار کند.
این برچسب‌ها می‌توانند عزت‌نفس او را تخریب کنند و حتی تا بزرگسالی همراهش باقی بمانند.
کار گروهی را تشویق کنید
رقابت‌هایی را که خواهر و برادرها را مجبور می‌کنند با یکدیگر رقابت کنند، متوقف کنید.
مثلاً:
«چه کسی سریع‌تر لباسش را می‌پوشه؟»
«چه کسی این هفته بیشتر دندان‌هایش را مسواک می‌زنه؟»
بازی‌های مشارکتی بیشتری انجام دهید که در آنها برنده و بازنده وجود ندارد.
به جای اینکه خواهر و برادرها را مقابل یکدیگر قرار دهید، آنها را به چالش بکشید که مثلاً قبل از تمام شدن زمان مشخص، کاری را با همکاری یکدیگر انجام دهند.
نقاط قوت و تفاوت‌های منحصربه‌فرد آنها را پرورش دهید
رقابت هر خواهر و برادر برای اینکه هویت خودش را تعریف کند، اغلب رقابت میان آنها را شدیدتر می‌کند.
بنابراین استعداد خاص هر کودک را که او را از خواهر و برادرهایش متمایز می‌کند، به رسمیت بشناسید.
برای مثال، اگر یکی از فرزندان در هنر استعداد دارد، برایش مدادرنگی و دفتر طراحی تهیه کنید و او را
تشویق کنید در کلاس‌های هنری شرکت کند.
نکته این است که استعداد طبیعی هر کودک را پرورش دهید و فرصت‌هایی ایجاد کنید تا توانایی‌هایش دیده شود؛ به این ترتیب، هر دو کودک مجبور نخواهند بود برای به دست آوردن یک نوع «شهرت» با یکدیگر رقابت کنند.
کمی حریم خصوصی به آنها بدهید
اگر خواهر و برادرها بیش از حد با هم وقت می‌گذرانند ــ به‌خصوص اگر انتخاب خودشان نباشد ــ راه‌هایی پیدا کنید که کمی از یکدیگر جدا شوند یا هرکدام فضای شخصی خود را داشته باشند.
اگر اتاق مشترک دارند، کمد و حتی فضای اتاق را تا حد امکان تقسیم کنید.
برای هر کودک میز، تابلوی اعلانات، قفسه کتاب، لباس، کشو و محل مخصوص اسباب‌بازی‌های خودش را در نظر بگیرید.
اگر امکان دارد، برنامه آنها را نیز طوری تنظیم کنید که زمان‌هایی جدا از یکدیگر داشته باشند، بدون اینکه خودتان دیوانه شوید!
مثلاً زمان بازی با دوستان یا برنامه شنا می‌تواند متفاوت باشد.
از خودتان بپرسید:آیا کاری وجود دارد که بتوانید انجام دهید تا این دو کودک زمانی را جدا از یکدیگر و فقط برای خودشان داشته باشند؟
همکاری آنها را تشویق و تحسین کنید
وقتی متوجه می‌شوید فرزندانتان وسایلشان را با هم به اشتراک می‌گذارند، با همکاری بازی می‌کنند یا تلاش می‌کنند مشکلاتشان را به شکل مسالمت‌آمیز حل کنند، به آنها بگویید که از رفتارشان افتخار می‌کنید.
اگر کودکان بدانند تلاش آنها را می‌بینید و قدردانی می‌کنید، احتمال اینکه دوباره همان رفتار را تکرار کنند بیشتر می‌شود.
مثلاً:
واقعاً از اینکه این بار دوتایی با آرامش مشکلتون رو حل کردید خوشم اومد. آفرین.»یا:دیدم که هر دوتون تلاش کردید به هم کمک کنید تا بفهمید چطور DVDها رو سر جاشون بذارید. خیلی خوب بود.»
گام دوم: واکنش سریع
بی‌طرف بمانید
بیشتر پژوهش‌ها نشان می‌دهند هرچه بیشتر در جر و
بحث‌های فرزندانتان دخالت کنید، احتمال اینکه آنها وارد رقابت و درگیری بیشتری شوند بیشتر می‌شود.
خواهر و برادرها باید یاد بگیرند مشکلاتشان را تا حد امکان خودشان حل کنند.
بنابراین پیش از اینکه بحث شدت بگیرد، مداخله کنید.
اگر درگیری شدید شد، بی‌طرف بمانید و فقط زمانی پیشنهاد یا راهنمایی ارائه کنید که فرزندانتان واقعاً در حل مشکل گیر کرده باشند.
برای هر کودک زمانی را به‌تنهایی اختصاص دهید
بسته به برنامه خود، زمان‌هایی را مشخص کنید که هر یک از فرزندانتان بتواند توجه کامل و اختصاصی شما را داشته باشد.وقتی خواهر و برادرهای دیگر بیرون هستند یا بزرگسال دیگری از آنها مراقبت می‌کند، هر بار یکی از کودکان را به یک برنامه ویژه ببرید؛ مثلاً خرید، سینما یا خوردن بستنی.
پاسخ یکی از والدین
مادری از پورتلند تجربه خود را این‌گونه بیان می‌کند:
«فرزندان هشت و شش‌ساله‌ام دائماً با هم دعوا می‌کردند.
من همه چیز را امتحان کردم؛ از داوری و جدا کردن آنها گرفته تا رشوه دادن و تنبیه کردنشان، اما آنها همچنان به دعوا ادامه می‌دادند.بعد ناگهان فهمیدم شاید بیش از حد در دعواهایشان دخالت می‌کنم.
به جای اینکه دعواهایشان را کم کنم، در واقع داشتم به ادامه آنها کمک می‌کردم.
پس کنار کشیدم و اصرار کردم که خودشان مشکلاتشان را حل کنند.
اتفاق شگفت‌انگیز این بود که بچه‌هایم کمتر با هم دعوا کردند.»
اجازه دهید هر کودک داستان خودش را تعریف کند
وقتی احساسات یکی از کودکان جریحه‌دار شده یا میان آنها دعوایی رخ داده است، از هر کودک بخواهید به نوبت توضیح دهد چه اتفاقی افتاده است.
این کار به هر کودک ــ به‌خصوص کودک کوچک‌تر یا کودکی که کمتر حرف می‌زند ــ کمک می‌کند احساس کند حرفش شنیده شده است.
وقتی هر کودک صحبت می‌کند، از خواهر یا برادر دیگر بخواهید به او توجه کند و واقعاً گوش بدهد.
قطع کردن حرف یکدیگر ممنوع باشد و هرکدام فرصت صحبت داشته باشند.
ممکن است لازم باشد برای «زمان برابر صحبت کردن» تایمر بگذارید.
وقتی یکی از کودکان صحبتش تمام شد، خلاصه کوتاهی از دیدگاه او را تکرار کنید تا نشان دهید واقعاً متوجه حرفش شده‌اید.
سپس می‌توانید بپرسید:برای حل این مشکل چه کاری می‌تونی انجام بدی؟»
نکته:نگویید:چه اتفاقی افتاد؟»یا:چه کسی شروع کرد؟»
زیرا احتمالاً هر کودک فقط روایت یک‌طرفه خودش را بیان خواهد کرد و همین موضوع می‌تواند درگیری را شدیدتر کند.
از قبل پیش‌بینی کنید و حواسشان را پرت کنید
وقتی می‌بینید عصبانیت آنها در حال افزایش است یا صبر یکی از کودکان به پایان رسیده، زمان استفاده از روش «حواس‌پرت کردن یا جدا کردن» است.
مثلاً:
«بیاید بازی مونوپولی رو دربیاریم.»
«نظرتون درباره بستنی یخی چیه؟»
چطوره پنج دقیقه از هم فاصله بگیرید و استراحت کنید؟»
این روش را زمانی استفاده کنید که هنوز درگیری به نقطه‌ای نرسیده که دیگر کنترل آن بسیار دشوار باشد.
گام سوم: ایجاد عادت‌های جدید
دوستی‌های خارج از خانواده را تشویق کنید
هر یک از خواهر و برادرها به گروه دوستان مخصوص خودش در خارج از خانواده نیاز دارد.
در بعضی موارد لازم است مطمئن شوید وقتی دوستان یکی از کودکان به خانه می‌آیند، خواهر یا برادر دیگر مزاحم آنها نمی‌شود یا آنها را آزار نمی‌دهد.این موضوع به‌خصوص درباره کودکان پیش‌نوجوان اهمیت دارد.
از دیدگاه طرف مقابل نگاه کنید
کودکان اغلب آن‌قدر درگیر احساس می‌شوند که با آنها ناعادلانه رفتار شده است که دیگر لحظه‌ای فکر نمی‌کنند طرف مقابل چه احساسی دارد.
بنابراین بپرسید:
«حالا از طرف مقابل نگاه کن. خواهرت چه احساسی داره؟»
همچنین می‌توانید بپرسید:
«خواهرت اگر بخواد این اتفاق رو تعریف کنه، چطور تعریفش می‌کنه؟»
بعضی والدین حتی از هر کودک می‌خواهند درگیری را از دیدگاه خواهر یا برادر دیگر روی کاغذ بنویسد و سپس دو روایت را با یکدیگر مقایسه می‌کنند.
جلسات خانوادگی برگزار کنید
اجازه ندهید خصومت میان خواهر و برادرها جمع شود.
این کار فقط باعث درگیری و کینه بیشتر خواهد شد.
در عوض، فرصتی فراهم کنید که هر کودک بتواند احساسات و نگرانی‌های خود را بیان کند و درباره مسائلی که آنها را ناعادلانه می‌داند صحبت کند.
جلسات خانوادگی یکی از راه‌های مطرح کردن اختلافات و گفت‌وگو درباره مشکلات میان خواهر و برادرهاست.
این زمان فرصت بسیار خوبی است تا به کودکان خود قوانین «دعوا کردن منصفانه» را آموزش دهید.
برای شروع جلسه، می‌توانید از هر عضو خانواده بخواهید یک نکته مثبت درباره عضو دیگر بگوید.
بله، در ابتدا سخت است؛ اما اگر این کار را ادامه دهید، کودکان واقعاً کم‌کم پیش از جلسه به چیزهای خوبی که می‌توانند درباره یکدیگر بگویند فکر می‌کنند.
بعضی خانواده‌ها یک «جعبه نگرانی» درست می‌کنند که کودکان می‌توانند در آن درخواست کنند با حضور یکی از والدین، یک جلسه میانجیگری با عضو دیگری از خانواده داشته باشند تا مشکلشان را حل کنند.
راز کار این است که راهی پیدا کنید تا کودکان بتوانند احساسات خود را به شکل سالم بیان و تخلیه کنند.
یک راه‌حل ساده
پنج قانون ساده خانه برای کاهش جر و بحث میان خواهر و برادرها
در اینجا پنج قانون برای کاهش دعواهای میان خواهر و برادرها وجود دارد.
برای اینکه این قوانین نتیجه بدهند، باید به‌طور مداوم و ثابت اجرا شوند.
۱. فریاد زدن ممنوع
اعضای خانواده فقط باید با صدای آرام صحبت کنند؛ فریاد زدن ممنوع است.
اگر گفت‌وگو شدید شد، هرکسی می‌تواند با دست علامت «توقف موقت» نشان دهد و بگوید نیاز دارد کمی آرام شود.
۲. بدون اجازه چیزی برندارید
پیش از قرض گرفتن، استفاده کردن یا برداشتن وسیله‌ای، باید از صاحب آن اجازه گرفته شود.
این موضوع یکی از دلایل اصلی اختلاف میان خواهر و برادرها، به‌خصوص در کودکان پیش‌نوجوان، است.
- 3. رفتار آسیب‌زننده ممنوع
زدن، صدا کردن دیگران با نام‌های توهین‌آمیز و هر رفتار آسیب‌زننده‌ای ممنوع است و پیامد خواهد داشت.
برای کودک کوچک‌تر می‌تواند «زمان استراحت» باشد و برای کودک بزرگ‌تر از دست دادن یک امتیاز یا آزادی.
۴. بدون مدرک دخالت نکنید
فقط زمانی دخالت کنید که واقعاً درگیری را دیده یا شنیده باشید.
اگر کودکان بدون اینکه شما چیزی دیده باشید از شما می‌خواهند وارد ماجرا شوید، پیشنهاد کنید از بازی سنگ، کاغذ، قیچی استفاده کنند.
این روش شما را بی‌طرف نگه می‌دارد و شاید کودکان خودشان نیز به‌تدریج از این روش استفاده کنند.
- 5. خبرچینی ممنوع
این قانون به‌خصوص در کاهش کینه میان کودکان کوچک‌تر بسیار مؤثر است:
«مگر اینکه چیزی به من بگی که باعث بشه برادرت به دردسر نیفته یا آسیب نبینه، من به حرفت گوش نمی‌دم.»
یک راه‌حل ساده
آموزش «قوانین دعوای منصفانه» برای کمک به حل تعارض میان خواهر و برادرها
دانشکده پزشکی دانشگاه میشیگان
پژوهش‌ها نشان می‌دهند خواهر و برادرها در خانواده‌هایی که روش‌های قابل‌قبولی برای حل
اختلاف وجود ندارد، بیشتر با یکدیگر دعوا می‌کنند.
بنابراین به فرزندانتان کمک کنید چهار «قانون مهم دعوای منصفانه» را یاد بگیرند تا بتوانند اختلافات خود را حل کنند و شرایط را عادلانه نگه دارند.
F ـ تمرکز بر واقعیت‌ها
به خواهر یا برادرتان بگویید چه کاری انجام داده که شما را ناراحت کرده است.
فقط به واقعیت‌ها پایبند بمانید تا طرف مقابل را تحقیر نکنید و باعث جریحه‌دار شدن احساساتش نشوید.
A ـ بر سر یک راه‌حل عادلانه توافق کنید
دیگر لازم نیست برای هر مسئله سراغ مامان یا بابا بروید، مگر اینکه کسی آسیب دیده باشد یا مشکل آن‌قدر بزرگ باشد که نتوانید خودتان حلش کنید.
به جای آن، گزینه‌های مختلف را مطرح کنید تا بتوانید بر سر یک راه‌حل منصفانه برای هر دو طرف توافق کنید.
I ـ با جملات «من» بگویید چه چیزی ناراحتتان می‌کند
جمله خود را با «من» شروع کنید و سپس بگویید چه چیزی شما را آزار می‌دهد.
مثلاً:من عصبانی می‌شم وقتی بدون اجازه وسایلم رو برمی‌داری.»
R ـ محترمانه رفتار کنید
اسم توهین‌آمیز روی دیگران نگذارید.تحقیر نکنید.
به نوبت و با احترام به حرف طرف مقابل گوش دهید و حرف او را قطع نکنید تا بتوانید مشکل را به شکلی عادلانه حل کنید.
چه انتظاری داشته باشیم؟ بر اساس مراحل رشد و سن
یک قاعده کلی این است که درگیری میان خواهر و برادرهایی که فاصله سنی کمتری دارند و هم‌جنس هستند، بیشتر رخ می‌دهد.
بر اساس دیدگاه مؤسسه مشهور گزل، در سنین مختلف می‌توان انتظار موارد زیر را داشت:
کودک پیش‌دبستانی
کودکان این سن خودمحور و تکانشی هستند و بلوغ لازم برای حل مشکلات را ندارند؛ بنابراین درگیری میان خواهر و برادرها در این سن به اوج خود می‌رسد.
کودکان پیش‌دبستانی می‌توانند با راهنمایی شما کم‌کم شروع به فکر کردن و پیدا کردن راه‌حل کنند.
خواهر و برادرهای دو تا چهار ساله تقریباً هر ده دقیقه یک بار دچار درگیری می‌شوند.
کودکان سه تا هفت ساله نیز حدود ۳٫۵ بار در ساعت نوعی درگیری یا برخورد با یکدیگر دارند.
سن مدرسه
اوج احتمال حسادت میان خواهر و برادرها در فاصله سنی پنج تا یازده سالگی است.
کودکان پنج‌ساله کمتر رئیس‌مآب هستند و می‌توانند نقش «مادر» را برای خواهر یا برادر کوچک‌تر ایفا کنند.
آنها بهتر می‌توانند نوبت را رعایت کنند و وسایلشان را به اشتراک بگذارند.
کودکان شش‌ساله سلطه‌جوتر هستند و در سازش کردن مشکل بیشتری دارند.
آنها ممکن است با تمام خواهر و برادرهایشان وارد درگیری شوند.
آنها بسیار رقابت‌جو هستند، شکست را به‌سختی تحمل می‌کنند و اغلب از نابرابر بودن رفتار والدین شکایت دارند.
تا هفت‌سالگی، کودکان پرخاشگری و رقابت کمتری دارند.
آنها از خواهر و برادرهای کوچک‌تر خود محافظت می‌کنند، اما اغلب با خواهر و برادرهایی که فاصله سنی نزدیکی با آنها دارند، رابطه‌ای پرتنش دارند.
کودکان هشت‌ساله اغلب بحث می‌کنند.
آنها در بخشیدن یا نادیده گرفتن اشتباهات خواهر یا برادر خود مشکل دارند.
همچنین ممکن است از اینکه خواهر یا برادر کوچک‌ترشان همیشه دنبال آنها راه بیفتد و «دنباله‌رو» آنها باشد، بسیار ناراحت شوند؛ درحالی‌که خودشان دوست دارند خواهر و برادرهای بزرگ‌تر را همراهی کنند، اما آن بزرگ‌ترها معمولاً آنها را پس می‌زنند.
پیش‌نوجوان
پذیرفته شدن از سوی همسالان و استقلال برای پیش‌نوجوانان اهمیت بسیار زیادی دارد.
آنها به دوستان و علایق مخصوص خودشان نیاز دارند؛ بنابراین اجازه ندهید خواهر و برادرهای کوچک‌تر دائماً همراه پیش‌نوجوان شما و دوستانش باشند.
روابط میان خواهر و برادرها معمولاً از حدود نه‌سالگی
شروع به بهتر شدن می‌کند.
کودکان در این سن اغلب از خواهر یا برادر کوچک‌تر خود محافظت می‌کنند و به خواهر یا برادر بزرگ‌تر خود افتخار می‌کنند.
آنها در زمان دعوا معمولاً روی این موضوع تمرکز می‌کنند که «چه کسی شروع کرد؟»
کودکان ده‌ساله پیشرفت قابل‌توجهی در روابط خود با خواهر و برادرها نشان می‌دهند.
یازده‌ساله‌ها ممکن است کمی حساس‌تر و زودرنج‌تر باشند و جر و بحث و شوخی‌های آزاردهنده در این سن رایج است.
روابط میان خواهر و برادرها در حدود دوازده‌سالگی اغلب به دلیل درک پخته‌تر از مفهوم عدالت و انصاف بهتر می‌شود.
دوستی واقعی میان خواهر و برادرها معمولاً از حدود سیزده‌سالگی شکل می‌گیرد و اغلب با خواهر یا برادری است که فاصله سنی نزدیک‌تری دارد.
یکی از بزرگ‌ترین موضوعات درگیری نیز زمانی است که یکی از خواهر و برادرها وسایل دیگری را قرض می‌گیرد یا خراب می‌کند.
توصیه‌های مفیدتر
- Beyond Sibling Rivalry: How to Help Your Children Become Cooperative, Caring, and Compassionate، نوشته پیتر گلدنتال
- Loving Each One Best: A Caring and Practical Approach to Raising Siblings، نوشته نانسی سامالین
Siblings Without Rivalry: How to Help Your Children Live Together So You Can Too، نوشته ادل فابر و الین مازلیش
- Understanding Sibling Rivalry: The Brazelton Way، نوشته تی. بری بریزلتون و جاشوا دی. اسپارو
